Sunucu İçin Kaç GB RAM Yeterli?

Sunucu kiralarken en çok kafa karıştıran soru budur. Az alırsanız sunucu takılır, çok alırsanız her ay boşa ödersiniz.

Bu yazıda tahmin yerine somut rakamlar vereceğiz: hangi iş için ne kadar bellek gerekir ve mevcut sunucunuzun belleğinin yetip yetmediğini nasıl ölçersiniz.

Kısa cevap

İş yükü	Önerilen bellek
Tek WordPress sitesi, düşük trafik	2 GB
Birkaç küçük site, kurumsal site	4 GB
Orta ölçekli e-ticaret (WooCommerce, OpenCart)	8 GB
Panel kurulumu (Plesk / cPanel) + birkaç müşteri	8 GB
Yüksek trafikli e-ticaret	16 GB
Panel + çok sayıda müşteri sitesi (bayilik)	16–32 GB
Ayrı veritabanı sunucusu	16–64 GB
Oyun sunucusu (küçük topluluk)	4–8 GB
Oyun sunucusu (yüksek oyuncu sayısı)	16 GB+
Kendi sanallaştırma altyapınız	64 GB+
Yapay zekâ modeli çalıştırma	Modele göre — aşağıda ayrı başlık

Bu rakamlar başlangıç noktasıdır. Aşağıda neye göre değiştiğini anlatıyoruz.

Belleği ne tüketir

Sunucunuzda belleği tüketen üç şey vardır ve çoğu insan yalnızca birincisini düşünür.

1. İşletim sistemi. Linux bir sunucuda 300–500 MB civarında bellek kullanır. Windows Server’da bu rakam 1,5–2 GB’a çıkar. Windows kullanacaksanız bütçenize baştan 2 GB ekleyin.

2. Web sunucusu ve uygulama. Apache, her eşzamanlı bağlantı için ayrı bir işlem açar; bağlantı sayısı arttıkça bellek tüketimi doğrusal büyür. Nginx aynı işi çok daha az bellekle yapar. PHP tarafında her istek kendi bellek limitine kadar yer kaplar.

3. Veritabanı. Genellikle en büyük tüketici budur. MySQL/MariaDB, innodb_buffer_pool_size ayarıyla belirlenen alanı kendine ayırır ve tabloları burada tutar. Veritabanınız belleğe sığmıyorsa her sorgu diske gider ve site belirgin şekilde yavaşlar.

Pratik kural: veritabanınızın boyutu kadar bellek, veritabanı için ayrılmalıdır. 4 GB’lık bir veritabanınız varsa, sunucuda toplam 8 GB bellek makul bir başlangıçtır.

Yetip yetmediğini nasıl anlarsınız

Tahmin etmeyin, ölçün. Linux sunucuda:

free -m

Çıktıda available sütununa bakın. free değil, available. Linux boş belleği önbellek için kullanır, bu yüzden free her zaman düşük görünür ve insanları paniğe sokar. Gerçek gösterge available sütunudur.

Asıl kritik olan swap kullanımıdır:

free -m | grep Swap

Swap, bellek yetmediğinde diski bellek gibi kullanma yöntemidir ve diske yazmak bellekten yüzlerce kat yavaştır. Swap kullanımı sürekli yüksekse belleğiniz yetmiyor demektir; bu, sunucu yavaşlığının en sık sebebidir.

Özet:

Gösterge	Anlamı
available toplam belleğin %20’sinden fazla	Rahatsınız
available %10’un altında	Sınırdasınız, yükseltmeyi planlayın
Swap sürekli kullanımda	Bellek yetmiyor, hemen yükseltin

Fiziksel sunucularda bellek

Yukarıdaki tablo sanal sunucular için geçerli. Fiziksel sunucu tarafında hesap iki noktada değişir.

1. Taban daha yüksektir. Fiziksel sunucular genellikle 16 GB bellekle başlar; 2 GB’lık bir fiziksel sunucu diye bir şey yoktur. Bu yüzden “az mı alsam” sorusu burada anlamını yitirir — soru “ne kadar yukarı çıkmalıyım” sorusuna dönüşür.

2. Bellek türü devreye girer. Xeon serisinde ECC bellek kullanılır. ECC, bellekte oluşan tek bitlik hataları çalışma anında düzeltir. 7/24 çalışan bir veritabanında bu, kapasiteden daha önemli olabilir: yeterli belleğiniz olsa bile sessiz bir veri bozulması, aylar sonra fark ettiğiniz bir soruna dönüşür.

Fiziksel sunucuya özgü iş yükleri için kaba rehber:

İş yükü	Önerilen bellek
Tek uygulama, orta yük	16–32 GB
Ekran kartlı render / yapay zekâ	32–64 GB (asıl belirleyici VRAM)
Yüksek oyuncu sayılı oyun sunucusu	32 GB
Kurumsal veritabanı	64–128 GB, ECC
Sanallaştırma sunucusu (kendi VM’leriniz)	128 GB+, ECC
Çok sayıda müşteri sitesi (bayilik)	64–128 GB

Sanallaştırma yapacaksanız hesap farklıdır: çalıştıracağınız her sanal makinenin belleğini toplayın, üzerine hipervizör için 4–8 GB ekleyin ve %20 pay bırakın. 10 adet 8 GB’lık VM çalıştıracaksanız 96–112 GB civarı bir sisteme bakmalısınız. Çift soketli Xeon yapılandırmalarımız bu ihtiyaç için 512 GB’a kadar çıkar.

Yapay zekâ için bellek

Yapay zekâ modeli çalıştıracaksanız hesap farklı işler ve burada iki ayrı bellekten söz ederiz.

Modeli ekran kartında çalıştıracaksanız belirleyici olan sistem belleği değil, kartın kendi belleğidir (VRAM). Model VRAM’e sığmazsa çalışmaz. Kaba ölçü: 4 bit nicelenmiş bir modelde parametre başına yaklaşık yarım bayt gerekir. Buna göre 8 GB VRAM küçük modeller, 24 GB ve üzeri büyük dil modelleri içindir.

Modeli işlemcide çalıştıracaksanız aynı hesap sistem belleği için geçerlidir, ancak çok daha yavaş çalışır.

Ekran kartı yalnızca fiziksel sunucularda sunulur; sanal sunuculara eklenemez.

Sık yapılan üç hata

1. “Ne olur ne olmaz” diye fazla almak. İhtiyacın üç katı bellek kiralamak, her ay kullanılmayan kaynağa ödeme yapmaktır. Sanal sunucularda bellek sonradan yükseltilebildiği için baştan büyük almanın bir kazancı yoktur.

2. Windows’u hesaba katmamak. Aynı iş yükü için Windows sunucu, Linux sunucudan yaklaşık 2 GB daha fazla bellek ister. Windows seçtiyseniz tablodaki değerlere bunu ekleyin.

3. free sütununa bakıp panik yapmak. Linux’ta boş bellek “israf edilmiş bellek” sayılır; sistem onu disk önbelleği olarak kullanır. Uygulamanız belleğe ihtiyaç duyduğunda bu alan anında serbest bırakılır. Bakmanız gereken sütun available.

Yeterli olmadığını fark ederseniz

Sanal sunucularda paket yükseltmesi mümkündür; belleğiniz yetmediğinde daha büyük bir pakete geçebilirsiniz. Disk kapasitesi ise paketten bağımsız olarak ayrıca artırılabilir.

Fiziksel sunucularda yükseltme donanım değişimi gerektirir; yapılandırma sipariş sırasında veya sonrasında değiştirilebilir, ancak işlem planlama ister. Bu yüzden fiziksel sunucuda baştan biraz pay bırakmak, sanal sunucudakinden daha mantıklıdır.

Bu yüzden doğru strateji, ihtiyacınızı aşağıdan yaklaşarak bulmaktır: makul bir paketle başlayın, bir ay ölçün, gerçekten yetmiyorsa yükseltin. Bu yol, baştan büyük alıp aylarca fazla ödemekten neredeyse her zaman ucuzdur.

Paketleri ve bellek seçeneklerini sanal sunucu sayfamızda karşılaştırabilir, yüksek bellek gerektiren işler için fiziksel sunucu serilerimize bakabilirsiniz.