Sunucu kiralarken en çok kafa karıştıran soru budur. Az alırsanız sunucu takılır, çok alırsanız her ay boşa ödersiniz.
Bu yazıda tahmin yerine somut rakamlar vereceğiz: hangi iş için ne kadar bellek gerekir ve mevcut sunucunuzun belleğinin yetip yetmediğini nasıl ölçersiniz.
Kısa cevap
| İş yükü | Önerilen bellek |
|---|---|
| Tek WordPress sitesi, düşük trafik | 2 GB |
| Birkaç küçük site, kurumsal site | 4 GB |
| Orta ölçekli e-ticaret (WooCommerce, OpenCart) | 8 GB |
| Panel kurulumu (Plesk / cPanel) + birkaç müşteri | 8 GB |
| Yüksek trafikli e-ticaret | 16 GB |
| Panel + çok sayıda müşteri sitesi (bayilik) | 16–32 GB |
| Ayrı veritabanı sunucusu | 16–64 GB |
| Oyun sunucusu (küçük topluluk) | 4–8 GB |
| Oyun sunucusu (yüksek oyuncu sayısı) | 16 GB+ |
| Windows + uzak masaüstü (RDP) | 8 GB |
| Kendi sanallaştırma altyapınız | 64 GB+ |
| Yapay zekâ modeli çalıştırma | Modele göre — aşağıda ayrı başlık |
Bu tablo Linux kurulumları içindir. Windows kuracaksanız rakamlar belirgin şekilde değişir; aşağıda ayrı bir başlıkta anlatıyoruz.
Belleği ne tüketir
Sunucunuzda belleği tüketen üç şey vardır ve çoğu insan yalnızca birincisini düşünür.
1. İşletim sistemi. Linux bir sunucuda 300–500 MB civarında bellek kullanır. Windows’ta bu rakam 1,5–2 GB’dır. Ancak bu, sunucu açıkken hiçbir şey yapmadığı andaki tüketimdir; bütçe planlarken tek başına yanıltıcıdır. Windows için gerçekçi rakamları aşağıda ayrı başlıkta veriyoruz.
2. Web sunucusu ve uygulama. Apache, her eşzamanlı bağlantı için ayrı bir işlem açar; bağlantı sayısı arttıkça bellek tüketimi doğrusal büyür. Nginx aynı işi çok daha az bellekle yapar. PHP tarafında her istek kendi bellek limitine kadar yer kaplar.
3. Veritabanı. Genellikle en büyük tüketici budur. MySQL/MariaDB, innodb_buffer_pool_size ayarıyla belirlenen alanı kendine ayırır ve tabloları burada tutar. Veritabanınız belleğe sığmıyorsa her sorgu diske gider ve site belirgin şekilde yavaşlar.
Pratik kural: veritabanınızın boyutu kadar bellek, veritabanı için ayrılmalıdır. 4 GB’lık bir veritabanınız varsa, sunucuda toplam 8 GB bellek makul bir başlangıçtır.
Windows kuracaksanız
Windows’un bellek ihtiyacı Linux’unkiyle karşılaştırılamaz ve sürümden sürüme de ciddi şekilde değişir.
| Kurulum | Çalışabilir taban | Rahat kullanım |
|---|---|---|
| Windows Server (2019 / 2022) | 4 GB | 8 GB |
| Windows 10 / 11 | 8 GB | 16 GB |
Sunucu sürümleri masaüstü sürümlerinden belirgin şekilde rahat çalışır. Windows 10 ve 11, arka planda sunucuda hiçbir işe yaramayan bileşenler taşır: mağaza uygulamaları, arama dizinleme, otomatik güncelleme servisleri, bulut eşitleme. Bunlar tek başına birkaç yüz megabayt, hepsi birlikte bir gigabaytın üzerinde yer kaplar. Windows Server aynı işi daha az bellekle yapar. Seçme şansınız varsa sunucu sürümünü tercih edin.
Asıl tüketen, işletim sistemi değil üzerinde açtıklarınızdır. Uzak masaüstüyle bağlanıp tarayıcı açtığınız anda hesap değişir: Chrome her sekme için 300–500 MB ayırır. Üç sekme, bir Excel ve bir muhasebe programı, tek başına 2–3 GB demektir.
Bu yüzden 4 GB’lık bir Windows 10 sunucu kâğıt üzerinde “yeterli” görünse de pratikte sürekli swap’e düşer. Sonuç, insanların “sunucu yavaş” diye tarif ettiği durumdur — oysa sunucu yavaş değildir, belleği yetmiyordur.
Pratik tavsiyemiz: Windows kuracaksanız 8 GB’ın altına inmeyin. Birden fazla kişi aynı sunucuya uzak masaüstüyle bağlanacaksa kişi başına 2 GB daha ekleyin.
Yetip yetmediğini nasıl anlarsınız
Tahmin etmeyin, ölçün. Linux sunucuda:
free -mÇıktıda available sütununa bakın. free değil, available. Linux boş belleği önbellek için kullanır, bu yüzden free her zaman düşük görünür ve insanları paniğe sokar. Gerçek gösterge available sütunudur.
Asıl kritik olan swap kullanımıdır:
free -m | grep SwapSwap, bellek yetmediğinde diski bellek gibi kullanma yöntemidir ve diske yazmak bellekten yüzlerce kat yavaştır. Swap kullanımı sürekli yüksekse belleğiniz yetmiyor demektir; bu, sunucu yavaşlığının en sık sebebidir.
Özet:
| Gösterge | Anlamı |
|---|---|
available toplam belleğin %20’sinden fazla |
Rahatsınız |
available %10’un altında |
Sınırdasınız, yükseltmeyi planlayın |
| Swap sürekli kullanımda | Bellek yetmiyor, hemen yükseltin |
Fiziksel sunucularda bellek
Yukarıdaki tablo sanal sunucular için geçerli. Fiziksel sunucu tarafında hesap iki noktada değişir.
1. Taban daha yüksektir. Fiziksel sunucular genellikle 16 GB bellekle başlar; 2 GB’lık bir fiziksel sunucu diye bir şey yoktur. Bu yüzden “az mı alsam” sorusu burada anlamını yitirir — soru “ne kadar yukarı çıkmalıyım” sorusuna dönüşür.
2. Bellek türü devreye girer. Xeon serisinde ECC bellek kullanılır. ECC, bellekte oluşan tek bitlik hataları çalışma anında düzeltir. 7/24 çalışan bir veritabanında bu, kapasiteden daha önemli olabilir: yeterli belleğiniz olsa bile sessiz bir veri bozulması, aylar sonra fark ettiğiniz bir soruna dönüşür.
Fiziksel sunucuya özgü iş yükleri için kaba rehber:
| İş yükü | Önerilen bellek |
|---|---|
| Tek uygulama, orta yük | 16–32 GB |
| Ekran kartlı render / yapay zekâ | 32–64 GB (asıl belirleyici VRAM) |
| Yüksek oyuncu sayılı oyun sunucusu | 32 GB |
| Kurumsal veritabanı | 64–128 GB, ECC |
| Sanallaştırma sunucusu (kendi VM’leriniz) | 128 GB+, ECC |
| Çok sayıda müşteri sitesi (bayilik) | 64–128 GB |
Sanallaştırma yapacaksanız hesap farklıdır: çalıştıracağınız her sanal makinenin belleğini toplayın, üzerine hipervizör için 4–8 GB ekleyin ve %20 pay bırakın. 10 adet 8 GB’lık VM çalıştıracaksanız 96–112 GB civarı bir sisteme bakmalısınız. Çift soketli Xeon yapılandırmalarımız bu ihtiyaç için 512 GB’a kadar çıkar.
Yapay zekâ için bellek
Yapay zekâ modeli çalıştıracaksanız hesap farklı işler ve burada iki ayrı bellekten söz ederiz.
Modeli ekran kartında çalıştıracaksanız belirleyici olan sistem belleği değil, kartın kendi belleğidir (VRAM). Model VRAM’e sığmazsa çalışmaz. Kaba ölçü: 4 bit nicelenmiş bir modelde parametre başına yaklaşık yarım bayt gerekir. Buna göre 8 GB VRAM küçük modeller, 24 GB ve üzeri büyük dil modelleri içindir.
Modeli işlemcide çalıştıracaksanız aynı hesap sistem belleği için geçerlidir, ancak çok daha yavaş çalışır.
Ekran kartı yalnızca fiziksel sunucularda sunulur; sanal sunuculara eklenemez.
Sık yapılan üç hata
1. “Ne olur ne olmaz” diye fazla almak. İhtiyacın üç katı bellek kiralamak, her ay kullanılmayan kaynağa ödeme yapmaktır. Sanal sunucularda bellek sonradan yükseltilebildiği için baştan büyük almanın bir kazancı yoktur.
2. Windows’u Linux gibi hesaplamak. Yukarıdaki genel tablo Linux içindir. Windows’ta taban 8 GB’dır, Windows 10 / 11 kuracaksanız rahat çalışma sınırı 16 GB’a çıkar. Linux için hesaplanmış bir rakama bakıp Windows sipariş etmek, yavaş çalışan bir sunucunun en sık sebebidir.
3. free sütununa bakıp panik yapmak. Linux’ta boş bellek “israf edilmiş bellek” sayılır; sistem onu disk önbelleği olarak kullanır. Uygulamanız belleğe ihtiyaç duyduğunda bu alan anında serbest bırakılır. Bakmanız gereken sütun available.
Yeterli olmadığını fark ederseniz
Sanal sunucularda paket yükseltmesi mümkündür; belleğiniz yetmediğinde daha büyük bir pakete geçebilirsiniz. Disk kapasitesi ise paketten bağımsız olarak ayrıca artırılabilir.
Fiziksel sunucularda yükseltme donanım değişimi gerektirir; yapılandırma sipariş sırasında veya sonrasında değiştirilebilir, ancak işlem planlama ister. Bu yüzden fiziksel sunucuda baştan biraz pay bırakmak, sanal sunucudakinden daha mantıklıdır.
Bu yüzden doğru strateji, ihtiyacınızı aşağıdan yaklaşarak bulmaktır: makul bir paketle başlayın, bir ay ölçün, gerçekten yetmiyorsa yükseltin. Bu yol, baştan büyük alıp aylarca fazla ödemekten neredeyse her zaman ucuzdur.
Paketleri ve bellek seçeneklerini sanal sunucu sayfamızda karşılaştırabilir, yüksek bellek gerektiren işler için fiziksel sunucu serilerimize bakabilirsiniz.
RAM’i doğru seçmek büyük resmin bir parçası; işlemciden diske tüm adımları görmek için sunucu kiralama rehberimizi okuyabilirsiniz.